Uitgangssituatie
De Spiegelwaal in Nijmegen was nooit bedoeld als recreatiegebied. De nevengeul werd aangelegd om de Waal meer ruimte te geven bij hoogwater. Maar het water trok mensen aan. Zwemmers, roeiers, vissers. Op warme dagen springen tientallen jongeren van de brug.
Tegelijk kan de waterkwaliteit snel veranderen. De standaardmeting levert pas na twee dagen een uitslag — te laat om zwemmers te waarschuwen.
Gemeente Nijmegen en Rijkswaterstaat stonden voor een keuze: miljoenen investeren in infrastructuur, of een slimmere aanpak vinden.
Aannames die we toetsten
Snellere waterkwaliteitsmetingen (uren i.p.v. dagen) maken tijdig waarschuwen mogelijk. En: sensordata over brugspringers levert voldoende inzicht voor gericht beleid — zonder permanente handhaving.
Wat we deden
Negen experimenten, twee hoofdsporen.
Waterkwaliteit — van dagen naar uren. We introduceerden qPCR-metingen: resultaat binnen enkele uren in plaats van dagen. Dagelijkse metingen op locatie. Daarmee liepen we in Nederland voorop in qPCR-toepassing voor open rivierwater.
Brugspringers — van anekdote naar data. Sensoren registreerden meer dan 10.000 sprongen. De data onthulde ook een onverwacht risico: gevaarlijke interacties tussen springers en passerende boten.
Uitkomst
Waterkwaliteit wordt dagelijks gemeten. Bij overschrijdingen wordt direct gewaarschuwd. De brugspringdata vormt de basis voor gericht beleid. Van meten achteraf, naar handelen binnen uren, naar vooruitkijken.
Veelgestelde vragen
Wat doet een innovatiecoach bij een overheidsproject?
Een innovatiecoach vertaalt complexe vraagstukken naar toetsbare hypotheses, begeleidt experimenten, en helpt bestuurders om op basis van data besluiten te nemen. Niet de technologie bouwen, maar de juiste vragen stellen en de resultaten interpreteren.
Waarom qPCR in plaats van standaardmetingen?
Standaardmetingen leveren resultaten na twee dagen. Een vervuilingspiek in een rivier kan binnen 24 uur verdwenen zijn — dan komt de waarschuwing te laat. qPCR levert resultaten binnen uren, waardoor je dezelfde dag nog kunt handelen.
Hoe lang liep dit project?
Het Connected River-programma liep van 2021 tot 2024. De pilot area Spiegelwaal was een van de locaties binnen dit Europese programma. De experimenten werden gefaseerd uitgevoerd over meerdere seizoenen.
Is deze aanpak toepasbaar op andere locaties?
Ja. Het principe — data-gedreven beheer als alternatief voor dure infrastructuur — is toepasbaar op elke situatie waar snelle metingen betere besluitvorming mogelijk maken. De specifieke technologie verschilt per locatie, maar de methodiek is overdraagbaar.